دانشگاه مبعوث؛ مسیر تبدیل «دانایی به توانایی» برای ساختن ایران پیشرفته

دکتر روح‌اله بهرامی، دانشیار گروه علوم تاریخی دانشگاه رازی و از امضاکنندگان این بیانیه، در گفت‌وگویی با محسن مانشتی به تبیین نقش دانشگاه در تقویت انسجام اجتماعی، پیشرفت علمی و فناوری و ضرورت تبدیل «دانایی به توانایی» پرداخت.

 «یک آزمون تاریخی» چه پیامی برای جامعه دارد؟

 مقصود از «آزمون تاریخی» فراتر از یک جنگ یا بحران مقطعی است و به سنجش ظرفیت ملی ایران در حفظ انسجام، استقلال و پیشرفت اشاره دارد. قدرت ملی تنها به توان نظامی وابسته نیست، بلکه توانمندی‌های علمی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی را نیز دربرمی‌گیرد. سرمایه اجتماعی می‌تواند ظرفیت‌های جامعه را به قدرتی هماهنگ و پایدار تبدیل کند.

 ریشه‌های تقابل ایران با قدرت‌های خارجی را در چه مسائلی می‌توان جست‌وجو کرد؟

 در منطق این بیانیه، تقابل را نمی‌توان صرفاً در توان نظامی یا فناوری هسته‌ای خلاصه کرد. استقلال سیاسی و ظرفیت‌های مستقل علمی و فناورانه نیز اهمیت دارد. کشوری که دانش و فناوری بومی خود را توسعه دهد، وابستگی کمتری خواهد داشت و می‌تواند تعامل مؤثرتری با جهان داشته باشد.

 دانشگاه و استادان در مسیر رشد علمی چه نقشی دارند؟

 دانشگاه باید حلقه واسط میان دانش، مسئله و توانایی حل مسئله باشد. استاد تنها انتقال‌دهنده دانش نیست؛ بلکه در تولید دانش، تربیت نیروی خلاق و پژوهش‌های مسئله‌محور مسئولیت دارد. مسائل واقعی اقتصاد، صنعت و جامعه باید وارد فرایند پژوهش شوند تا دانش به فناوری و فناوری به توانایی حل مسائل کشور تبدیل شود.

 «تبدیل دانایی به توانایی» برای دانشگاه و دانشجو یعنی چه؟

 باید فاصله میان دانستن و توانستن کاهش یابد. آموزش مهارت‌محور، پژوهش کاربردی، کارآموزی، فعالیت فناورانه، کارآفرینی و ارتباط دانشگاه با جامعه، از مسیرهای اصلی تحقق این هدف است. خروجی دانشگاه نباید فقط مقاله و مدرک باشد، بلکه باید انسان توانمندی باشد که برای مسائل واقعی جامعه راه‌حل ارائه کند.

 دانشگاه مبعوث برای ایجاد نشاط علمی و تربیت دانشجوی توانمند چه رویکردی باید داشته باشد؟

 دانشجو باید به کنشگر علمی و اجتماعی تبدیل شود. ایجاد فضای علمی، حمایت از انجمن‌ها، گفت‌وگوی دانشگاهی، میدان دادن به ایده‌های نو، فعالیت‌های میان‌رشته‌ای و پروژه‌های واقعی، در کنار تقویت مسئولیت‌پذیری، کار گروهی، خلاقیت و اخلاق علمی، ضروری است.

 دکتر بهرامی در پایان تأکید می‌کند:

«دانشگاه مبعوث باید دانش را به مسئله، مسئله را به ایده و ایده را به توانایی و اقدام مؤثر برای ساختن آینده ایران تبدیل کند.»