روایت اول؛ سلاح راهبردی جنگ شناختی
به گزارش خبرگزاری بسیج زنجان؛ در گذشته، جنگها با اشغال سرزمینها و برتری نظامی معنا میشد، اما امروز میدان اصلی نبرد، ذهن و ادراک انسانهاست. «جنگ شناختی» را میتوان پیچیدهترین شکل جنگهای نوین دانست؛ جنگی که هدف آن نه تصرف جغرافیا، بلکه تغییر محاسبات، باورها و برداشت مردم از واقعیت است.
در این نبرد، دشمن بیش از آنکه به دروغهای آشکار متوسل شود، از ابزارهایی مانند تحریف واقعیت، برجستهسازی یا سانسور اخبار، اولویتسازی کاذب، بمباران اطلاعاتی و عملیات روانی بهره میگیرد تا افکار عمومی را در مسیری هدایت کند که با اهداف او همسو باشد. نتیجه چنین فرایندی، تضعیف اعتماد عمومی، کاهش امید اجتماعی، ایجاد تردید نسبت به هویت و آینده و خدشهدار شدن انسجام ملی است.
یکی از مهمترین عرصههای جنگ شناختی، «جنگ روایتها» است. در دنیای رسانه، تنها وقوع یک رویداد تعیینکننده نیست، بلکه روایتی که از آن ارائه میشود، ذهن مخاطب را شکل میدهد. ازاینرو، قدرتهای رسانهای میکوشند پیش از آنکه حقیقت بهطور کامل روشن شود، روایت مطلوب خود را بر افکار عمومی حاکم کنند. گاهی حتی یک خبر صحیح نیز با انتخاب تیتر، تصویر، زمان انتشار یا نحوه تحلیل، به ابزاری برای جهتدهی ذهن مخاطبان تبدیل میشود.
«جهاد تبیین» بهعنوان راهبردی برای مقابله با جنگ شناختی، بر روشنگری مستند، مقابله با تحریف، افزایش سواد رسانهای و تقویت قدرت تحلیل جامعه تأکید دارد. موفقیت در این عرصه، بیش از هر چیز نیازمند حضور فعال، روایت بههنگام و ارائه اطلاعات دقیق و مستند است.
بیتردید، در عصر ارتباطات، قدرت هر جامعه تنها با توان نظامی یا اقتصادی سنجیده نمیشود؛ بلکه توانایی آن در حفظ استقلال فکری، تقویت قدرت تحلیل و مصونسازی افکار عمومی در برابر تحریف و عملیات روانی نیز از مؤلفههای اصلی اقتدار ملی به شمار میآید. ازاینرو، ارتقای سواد رسانهای، راستیآزمایی اخبار، پرهیز از قضاوتهای شتابزده و توجه به شیوه روایتپردازی، ضرورتی انکارناپذیر برای همه آحاد جامعه است.
نویسنده ؛مصطفی دودانگه _پژوهشگر و فعال حوزه رسانه
