ایران و بحران بازدارندگی آمریکا

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در مقابل ایران، به معنای واقعی کلمه دچار سردرگمی شده است. پس از اعلام تفاهم‌نامه ۱۴ بندی از سوی آمریکا، اکنون بار دیگر ترامپ از پایان تفاهم سخن گفته است. این نوع سردرگمی، از ابتدای جنگ چهل‌روزه علیه ایران، بارها دیده شده است.

علت آن، همه به ناکامی‌های سریالی در برابر ایران برمی‌گردد. در همین ارتباط، شبکه الجزیره تأکید کرده که جمهوری اسلامی ایران توانسته است اعتبار آمریکا، به عنوان یک ابرقدرت نظامی، را به چالش بکشد... ایران به پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه حمله کرده است و آمریکا تلاش می‌کند از «موقعیت جهانی و اعتبار خود، به عنوان ابرقدرت در جهان» محافظت کند.

واشنگتن امروز بیش از آنکه با بحران نظامی روبه‌رو باشد، با بحران اعتبار مواجه است. ناکامی گزینه نظامی و کاهش کارایی سیاست فشار حداکثری، آمریکا را به اتخاذ مواضع متناقض کشانده است. نگرانی اصلی کاخ سفید، نه صرفاً پاسخ ایران، بلکه تأثیر آن بر جایگاه جهانی و اعتبار بازدارندگی آمریکا است.

در چنین شرایطی، تغییر مداوم لحن ترامپ، از تهدید تا سخن گفتن از توافق و سپس تهدید، بیش از آنکه نشانه یک راهبرد باشد، تلاشی برای پنهان کردن شکست راهبردی واشنگتن در برابر ایران است.

بنابراین تناقض‌های رفتاری ترامپ تنها ناشی از ویژگی‌های شخصیتی او نیست، بلکه بازتاب بحران عمیق‌تری در راهبرد آمریکاست. کاهش کارایی ابزارهای سنتی فشار، از تحریم تا تهدید نظامی، واشنگتن را به مواضعی متناقض کشانده است؛ جایی که نوسان میان تهدید و مذاکره، بیش از هر چیز از تضعیف بازدارندگی آمریکا حکایت دارد.