حتی این کار کوچک هم اسراف است

همه ما اسراف را با ولخرجی‌های بزرگ می‌شناسیم؛ خریدهای گران، سفره‌های رنگین و هزینه‌های سنگین اما امام صادق (ع) در حدیثی، مرز اسراف را جایی نشان داده که شاید هیچ‌وقت به آن فکر نکرده باشیم حتی کارهای کوچک روزمره هم می‌توانند مصداق اسراف باشند.

خبرگزاری بسیج اردبیل: در دنیایی که هر روز پیام «بیشتر بخر، بیشتر مصرف کن» از هر سو به ما می‌رسد، یک حدیث کوتاه از امام صادق (ع) همه معادلات را به هم می‌زند؛ خداوند میانه‌روی را دوست دارد و اسراف را دشمن. اما جالب‌ترین بخش، حدومرز این اسراف است؛ تا جایی که دورانداختن یک هسته خرما یا باقی‌مانده آب هم مصداق اسراف شمرده شده است.متن عربی حدیث که در منابع روایی از داوود رقی نقل شده، چنین است؛ «عَنْ دَاوُدَ الرَّقِّيِّ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع: إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْقَصْدَ وَيُبْغِضُ السَّرَفَ حَتَّى إِنَّهُ لَيُبْغِضُ إِلْقَاءَ النَّوَاةِ لِأَنَّهَا تَصْلُحُ لِشَيْءٍ وَحَتَّى إِنَّهُ لَيُبْغِضُ إِلْقَاءَ فَضْلِ الْمَاءِ الَّذِي يُشْرَبُ». ترجمه: داوود رقی می‌گوید امام صادق (ع) فرمود: خداوند میانه‌روی را دوست دارد و اسراف را دشمن می‌دارد، تا جایی که دورانداختن هسته خرما را که به کاری می‌آید، و ریختن باقی‌مانده آب آشامیدنی را نیز دشمن می‌دارد.نکته اول حدیث، «يُحِبُّ الْقَصْدَ» است. قصد، همان میانه‌روی و اعتدال است؛ نه اسراف و نه بخل. امام (ع) در روایات دیگر می‌فرمایند: «الاقتصاد نصف المئونة»؛ میانه‌روی، نیمی از هزینه‌هاست. پس قصد، یعنی خرج‌کردن به‌اندازه نیاز، نه بیشتر و نه کمتر. این اصل، هم زندگی فردی و هم اقتصاد جامعه را سالم نگه می‌دارد.نکته دوم، «يُبْغِضُ السَّرَفَ» است. اسراف در این حدیث، فقط به معنای ولخرجی‌های بزرگ نیست؛ بلکه شامل دورریختن کوچک‌ترین چیزها هم می‌شود. حتی یک هسته خرما که ممکن است برای کاشتن، تغذیه دام یا مصارف صنعتی به کار بیاید، نباید دور انداخته شود. این نگاه، یک سبک زندگی کامل است، نه فقط یک توصیه اخلاقی.

نکته سوم، «إِلْقَاءَ فَضْلِ الْمَاءِ» است. آب، در فرهنگ قرآنی و روایی، نعمت مقدسی است. اما امروز در دنیایی که با بحران کم‌آبی روبه‌روست، این حدیث معنای تازه‌ای پیدا می‌کند. ریختن باقی‌مانده آب آشامیدنی، نه فقط اسراف، بلکه بی‌توجهی به نعمت الهی است. این هشدار، برای جامعه امروز ما بسیار جدی است.نکته چهارم، «حَتَّى إِنَّهُ» است. این تعبیر، نشان‌دهنده دقت فوق‌العاده اسلام در جزئیات است. یعنی اسراف، فقط در امور بزرگ خلاصه نمی‌شود؛ بلکه در کوچک‌ترین رفتارهای روزمره هم جاری است. اگر این نگاه را در زندگی خود پیاده کنیم، به‌تدریج به یک فرهنگ عمومی تبدیل می‌شود که منابع را هدر نمی‌دهد.کاربرد این حدیث در زندگی امروزی چیست؟ در دنیای مصرف‌گرایی، ما عادت کرده‌ایم غذا، آب، لباس و حتی وقت خود را بی‌دلیل هدر دهیم. این حدیث به ما می‌آموزد که پیش از هر دورریختن، یک‌لحظه توقف کنیم و بپرسیم؛ آیا این چیز، هنوز قابل‌استفاده است؟ این پرسش ساده، می‌تواند عادت‌های ما را تغییر دهد.کاربرد اجتماعی و ملی این حدیث نیز بسیار روشن است. جامعه ما امروز با چالش‌هایی چون بحران آب، هدررفتن مواد غذایی و انباشت زباله روبه‌روست. اگر این حدیث را به‌عنوان یک سیاست عمومی جدی بگیریم، هم منابع ملی حفظ می‌شوند و هم محیط‌زیست سالم می‌ماند. میانه‌روی، راهبرد توسعه پایدار است.و در پایان، این حدیث به ما یاد می‌دهد که خداوند، حتی به کوچک‌ترین رفتارهای ما توجه دارد. دورانداختن یک هسته خرما یا ریختن یک لیوان آب، در نگاه الهی بی‌تفاوت نیست. پس بیاییم از امروز، این نگاه دقیق و مهربان را در زندگی خود جاری کنیم. با میانه‌روی و پرهیز از اسراف، هم خدا را خشنود کنیم و هم زندگی خود را سالم‌تر و پربرکت‌تر بسازیم.