«مداحی مثل نماز است؛ حرف اضافه، مبطل کار است» / روایت دو پیرغلام شاهرودی از عشق تا ذاکری
به گزارش خبرنگار بسیج، عشق به سرور و سالار شهیدان آقا اباعبدالله الحسین (ع) کوچک و بزرگ نمیشناسد. با فرارسیدن ماه عزای سرور و سالار شهیدان و به مناسبت روز شعر و ادبیات آئینی بر آن شدیم تا با دو پیرغلام، سینهسوخته و پیشکسوت عرصه ستایشگری اهلبیت علیهم السلام که از بلبلان باسابقه آستان حسینی در شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت منطقه شمالشرق نیز بوده و در بین مداحان شهرستان شاهرود و حتی استان سمنان نام پرآوازهای دارند، رسیده و پای خاطرات آنها بنشینیم و گفتگوی صمیمانهای داشته باشیم که در ادامه تقدیم حضورتان میگردد.
در ابتدا خودتان را برای مخاطبان ما معرفی کنید
احمد شریعتی متولد ۱۳۵۶ از روستای ابر شاهرودم. از زمانیکه در این راه قدم گذاشتهام روز به روز بر افتخارم افزوده میشود. شما تصور کنید که در سنین کودکی و دوران بلوغ روضهای را در کنار پدرم خواندم. خدا بیامرز خودش جزء ذاکران اهل بیت (ع) بود و، چون صدای من هم موروثی خوب بود، خواندن را شروع کردم.
یادتان هست که کی مداحی را شروع کردی؟
از همان کودکی علاقه زیادی به نوحه خوانی داشتم ولی از ۱۰ سالگی یعنی سال چهارم ابتدایی با توصیه پدر بزرگوارم مشغول به خواندن شدم، یادم هست که برای همان نوحه اول ماهها تمرین کردم و هر بار که نزد پدرم درس پس میدادم، بنا به دلایلی مثل عدم تسلط بر متن، تپق زدن و... مورد قبول واقع نشده و به تمرین بیشتر تاکید میکردند، چون معتقد بودند که نباید به هر دلیلی وقت گریه کنان آقا سید الشهدا (ع) را تلف کنیم. همان ایام یکی از خواهرانم که از صدای من راضی بود، مشوقم شد و بارها با من تمرین کرد تا نهایتا در روز هشتم ماه محرم همان سال مجوز خواندن را از پدرم بزرگوارم گرفتم، اول قرار بود با لهجه ترکی فقط در یکی از مساجد روستا بخوانم ولی با عنایت شهدای کربلا و نظر خاصه خانم حضرت زینب (س) با استقبال عمومی مواجه شده و همان شب در سه مسجد نوحه خودم را به زبان ترکی خواندم
اولین نوحه که خواندی را بخاطر داری؟
بله؛ هر سال اصرار دارم که اگر توفیق پیدا کنم آن مداحی را تکرار نمایم که با لطف ائمه تاکنون اینگونه شده و چنانچه لایق این دستگاه باشم تا زمانیکه نوکری اهل بیت (ع) قسمتم شود، حتما خواهم خواند. در خصوص اولین مداحی نیز باید عرض کنم ارادت به حضرت علی اصغر (ع) باعث شد، نوحه "اصغر بالام لای لای-ای وای بالام لای لای" را بخوانم و اعتقاد دارم که مهمترین دلیل استقبال مردم نیز، نگاه ویژه کوچکترین شهید دشت کربلا به نوحه این خادم دستگاه امام حسین (ع) بود.
در کارت وقفهای داشتی؟ و یا سعی کردهای که این هنر را به دیگران نیز بیاموزی؟
بحمدا... از آن زمان تا به حال وقفهای در مسیر کسب فیض بنده ایجاد نشده و همواره تلاش کردهام که در این مسیر آموختههایم را با دیگران به اشتراک گذارم و اگر خدا قبول کند دوستانی هستند که با تشویق و ترغیب بنده پا به این مسیر گذاشتهاند.
مهمترین توصیهای که از بزرگترها شنیدهای چیست؟
یکی از مهمترین تذکرات مهمی که از اساتیدم شنیدهام این است که ایستادن و خواندن مداحی مانند ایستادن و خواندن نماز است همانطور که هر حرف اضافهای بعد از تکبیرهالاحرام نماز را باطل میکند، در مداحی هم همینطور است و حرف غیر اصولی مبطل مداحی است تمام سعیم بر رعایت این اصل بوده ولی چقدر موفق بودم، با خداست. انشاا... که لطف خدا شامل حالم شده باشد و از این مسیر خارج نشوم.
اما ذاکر دیگر اهل بیت (ع) محمدرضا اسلامی است که اتفاقا در این شبها نقش پررنگی در برگزاری اجتماعات مردمی شهر شاهرود نیز دارد، او که در زمینه مداحی با شکسته نفسی تاکید دارد "... فقط دستی بر آتش دارم... "
لطفا خودتان را بیشتر معرفی بفرمایید؟
محمدرضا اسلامی متولد ۱۳۵۵ روستای ابر شاهرودم و اولین مداحی بنده به زمان رحلت حضرت امام (ره) بر میگردد ولی از سال ۱۳۷۸ کارم را با جدیت بیشتر شروع کردم.
آیا در این مسیر از محضر استادی هم مداحی آموختهاید؟
به نظرم یکی از مهمترین مسائل مداحی داشتن استاد است، بر همین اساس در محضر اساتیدی همچون حاج سعید حدادیان، حاج مهدی سماواتی، حاج غلامرضا سازگار و... کسب فیض کردهام و توصیهام به مداحان جوان این است که اگر نمیخواهند به مرور از مسیر اصلی فاصله بگیرند و به سراغ کار دیگری بروند، سعی کنند که حتما این هنر را از یک استاد فرا بگیرند، به نظرم در مداحی از هزار تا ۹۹۹ تایش مربوط به تجربه و علم و تخصص میشود، اما برخی به مجرد داشتن صدای خوب گمان میکنند که برای مداحی کافیست و به همین دلیل قربانی صدایشان میشوند و خود این ماجرا برای آنها حجاب ایجاد میکند.
رمز موفقیت شما چیست؟
البته خیلی به موفق بودن فکر نکرده و بیشتر بدنبال انجام وظیفه بودهام ولی یکی از کارهای مهم برای یک مداح "قربتا الی ا... " است که حتماً باید به دست خود فرد باشد وگرنه "طیب ا... " گفتنهای دیگران به کار نمیآید، من باید خودم بفهمم که ارزش کارم چقدر است و نباید مغرور بشوم که اگر چنین شود ممکن است جلسهای را بسیار پرشور بخوانم و به خود مغرور شوم و بعد از جلسه ممکن است با یک کلمه یا یک جمله اجر کار خود را ضایع کنم.
به عبارت دیگر اخلاق مداحی بسیار مهم است. بنده در هر جایی که بودهام، سعی کردهام یک عالم به کارم نظارت داشته باشد، چون کار ما خیلی حساس است، مداح نباید خودش را جای مرجع تقلید بگذارد و از خود فتوا صادر کند این همان نکته کلیدی مداحی است که فقط با مطالعه متون اسلامی و تلمذ در محضر اساتید بدست میآید.
آیا شما خودتان هم شعر میگوئید و یا اینکه از اشعار سایر شاعران استفاده میکنید؟ سبک و روشتان چیست؟
خیر؛ بنده خودم شاعر نیستم و از این نعمت بی بهرهام، البته در حال حاضر به لطف خداوند و عنایت حضرت زهرا (س)، هم تعداد شاعران آئینی و هم اشعار آئینی به وفور یافت میشود چه از قدما و چه از معاصرین، چون روز اول ماه محرم نیز روز بزرگداشت محتشم کاشانی و ادبیات آئینی نامگذاری شده چه خوب است یادی کنیم از این شاعر اهل بیتی (ع)، ۱۴ بند "باز این چه شورش است که در خلق عالم است... " یادگاری از محتشم است که هرگز فراموش نشده و هر پیر و جوان یا کوچک و بزرگی با شنیدن آن قطعا صحرای کربلا و مصائب اهل بیت (ع) را به یاد میآورد.
با عنایت به نقش و مسئولیت حضرتعالی به عنوان یکی از اعضای ستاد مردمی برگزاری تجمعات شبانه در میدان امام (ره) شاهرود و نقشی که مداحی و روضهخوانی در حال و هوای معنوی آن دارد توضیحی بفرمایید.
این جنگ بسیاری از مسائل تاریخ را روشن کرد و بین حق و باطل خطکشی کرد، بسیاری از روضههایی را که سندهایش دسترسی نداشتیم را به چشم دیدیم "فقطعوه بالسیوف اربا اربا" چقدر بدنهای اربا اربا در این دفاع مقدس داشتیم و دیدیم، پس کربلای امروز ما همین خیابانهاست اگر کاری از دستمان برآید و نکنیم، شرمنده بیبی دو عالم حضرت فاطمه زهرا (س) خواهیم شد و قطعا نمیتوانیم جوابی برای فرزندش، قائد شهیدمان داشته باشیم.
بعد از این همه سال خدمت در خانه اهل بیت اندوخته شما چیست؟
ذاکری اهل بیت (ع)، مهمترین دستاورد بنده در این مسیر بوده و از این بابت به خودم میبالم و اگر نوکری در این دستگاه فقط به اندازه سر سوزنی مقبول افتد، یک عمرم را بسنده میکند و ذخیره قبر و قیامتم خواهد شد.
در پایان هر کدام از عزیزان اگر مطلبی باقی مانده که دوست داشته باشید اشاره بفرمائید، در خدمتیم.
احمد شریعتی: ان شاءالله مداحیهای ما بر اساس تجربیات بزرگانی باشد که به ما آموختند و ما را در زمره مداحان قرار دادند، یادمان هم نرود که کار متعلق به کیست و بگوییم اگر ما نبودیم مثلاً این جلسه رونق نمیگرفت، نخیر؛ این طور نیست پس در این دستگاه هر کس باید قدر آنچه را که به او لطف شده را بداند.
محمدرضا اسلامی: من هم چه خوب است که به یکی از توصیههای امام شهیدمان به مداحان اشاره کنم، ایشان فرمودند: ... سعی کنید نوحهها و شورها پرمغز باشد و با شیوه درست آن را ارائه کنید صدا و آهنگ خوب نباید بر محتوا غلبه کند. نقلها باید از ائمه اطهار (ع) و علما باشد و همیشه از مطالب مستند باید استفاده کرد...
