کاهش ۵ درصدی موالید در خوزستان/ شوک کاهش تعداد فرزندان در ایران در مدت ۱۰ سال
دکتر حاتم بوستانی در همایش تجلیل از فعالان عرصه جوانی جمعیت که امروز دوشنبه ۱۷ آذر در تالار شهدای دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز برگزار شد، اظهار کرد: واقعیت این است که مساله جمعیت نیز مانند همه موضوعات اجتماعی، چندعاملی است. این گونه نیست که اگر تنها مشکل بیکاری، مسکن یا... را حل کنیم، حتما مشکل جوانی جمعیت حل میشود. سن ازدواج بسیار بالا رفته و حتی مساله تجرد دائمی در برخی استانها از جمله خوزستان نگرانکننده شده است و باید این مساله را رفع کنیم.
وی افزود: برخی طبقات اجتماعی اساسا مشکل معیشت یا اشتغال ندارند اما باز هم شاهد افزایش سن ازدواج و کاهش شدید تعداد فرزندان در این خانوادهها هستیم.
شوک کاهش تعداد فرزندان در ایران در مدت ۱۰ سال
رئیس دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: در تمام کشورهای توسعهیافته یا در حال توسعه، وضعیت جمعیت نگرانکننده است، مگر در کشورهایی که قوانین سختی برای کنترل رشد جمعیت دارند. در دیگر کشورها، نرخ زاد و ولد در یک روند نسبتا قابل قبول کاهش یافته است. به عنوان مثال، در کشوری مانند انگلستان، این کاهش از شش فرزند به سه فرزند در طول بیش از ۹۰ سال اتفاق افتاده است. در ترکیه، این کاهش از شش فرزند به سه فرزند در ۲۷ سال رخ داده است اما همین وضعیت در ایران تنها در مدت ۱۰ سال اتفاق افتاده است و این وضعیت، یک شوک است. بنابراین جامعه فرصت بسیار کوتاهی برای واکنش دارد و پنجره جمعیتی در حال بسته شدن است.
وی بیان کرد: در صورت تداوم کاهش فرزندآوری، در آیندهای نزدیک به کشوری با جمعیت بسیار کم و درصد نگرانکنندهای سالمند تبدیل میشویم و جمعیتی خواهیم داشت که مولد نیستند. حتی بخش عمدهای از نیروی مولد جوان ما نیز صرف نگهداری از سالمندان خواهد شد.
بوستانی در ادامه فت: هیچ تهدیدی، نه تحریم، نه جنگ و نه مسائل اقلیمی به اندازه بحران جمعیت و بسته شدن پنجره جمعیتی برای کشور ما خطرناک نیست. تنها تفاوت این بحران با بحرانهای دیگر در این است که این بحران آرام و خزنده است. مردم در حال زندگی، کار، تلاش، ازدواج و درس خواندن هستند و شاید اگر وقت شود یک فرزند به دنیا میآورند.
وی افزود: در ظاهر، بحران شدیدی دیده نمیشود اما فرصت جبران این وضعیت بحرانی، این تله جمعیتی و پیری نسلهای گذشته و عدم جایگزینی آنان توسط نسل جدید، به سرعت در حال از دست رفتن است.
خالی ماندن مشاغل ایران در پی سالمند شدن جمعیت آینده
رئیس دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز ادامه داد: اگر کشوری با این وسعت، با همه محدودیتها، دشمنیها، تحریمها، سوءمدیریتها و تغییرات فرهنگی اجتنابناپذیر، با جمعیتی ۳۰ میلیونی که بیش از ۴۰ تا ۵۰ درصد آن سالمند هستند، داشته باشیم در آن صورت ما حتی به دشمن، تهدید یا تحریم هم نیاز نداریم. ما حتی نیازی به اشتغالزایی گسترده نخواهیم داشت و برای بسیاری مشاغل، باید التماس کنیم دیگران بیایند و کارهای اصلی ما را انجام دهند.
وی اضافه کرد: بخشی از تکالیف قانونی بحث جوانی جمعیت بر عهده وزارت بهداشت و دانشگاههاست اما بخش عمدهای که خارج از حوزه سلامت است، در چارچوبهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی قرار دارد و باید برای آن راهکار یافت.
حداقل ۲.۱ نفر، نرخ باروری کلی برای پایدار ماندن یک جامعه
بوستانی با بیان اینکه جامعهای که نتواند نسل خود را جایگزین کند محکوم به فناست، گفت: برای پایدار ماندن یک جامعه، نرخ باروری کلی باید حداقل ۲.۱ نفر باشد. این عدد برای جبران مرگ و میر، بیماریها، تصادفات و دیگر مخاطرهها است. وقتی دو نفر ازدواج میکنند باید حداقل دو نفر جایگزین شوند. اگر این نرخ به حدود یک برسد، یعنی از هر دو نفر تنها یک نفر جایگزین میشود، در نتیجه جمعیت در مدت زمان کوتاهی نصف خواهد شد.
وی بیان کرد: در طرحهای جوانی جمعیتی باید از هر فرصتی استفاده کرد. حتی برنامهریزی برای برخورد قاطع با سقط جنین غیرقانونی میتواند موثر باشد اما هیچیک از این راهها به تنهایی کافی نیست.
